|
'Sema, sevgiliye olan naz ve niyazdır. Sevgilide fani olma gayretidir.
Pervanenin ateşe uçmak için sıçramasıdır. Sema âşıkların gıdasıdır, semada sevgiliyle buluşma hali vardır.'
diyen Mevlâna; bir başka deyişinde 'hâl ehlinin gönüllerini sevgi arıtır' diye belirtmektedir. Fani dünyadan çıkar semaya giren. Aslından ayrı düşen bir canın aşk ile çırpınışını, kıvranışını ve yok oluşunu ifade etmektedir sema. Maddi alemden, manâ alemine uzanan bir yolculuk, bir dalıştır. Arşa merdiven dayamaktır sema; Hak âşığının miracıdır bir bakıma. Dünya gibi, güneş gibi olmak; onların dillerince ve onların hallerince bir niyazdır sema.
Mevlâna'ya göre sema; 'Kendinden geçmek ve Hak'a vasıl olmak suretiyle 'Bela' (Evet) sesini işitmektir. Allah'la bir olma zamanını yakalama sırrıdır.
'Gelsin, varlık namına ne varsa gelsin,
Kâfiri, putperesti, mecûsisi gelsin.
Dergâhımızda bizim yoktur umutsuz,
Yüz kere tövbe edip tövbesini bozan gelsin.'
nidasıyla tüm gönülleri kucaklamaktır.
Sema Allah'ın 'semi'; sıfatından; işitmekten gelir. Âşık işitir; ruhunu adapte eder, vücudunu müzikle harekete geçirir. Bunu yaparken o el açış, boyun büküş, yere her vuruşun bir manası vardır.
Semaya başlarken elleri yere vurarak başlarlar; ilk yaratılışı sembolize eder.
Kudüm sesleri yaratılışı hatırlatan unsur; ney sesi ise bize can veren kutsal nefes olarak karşımıza çıkar.
Semazenlerin giydikleri siyah renkli hırkalar; Allah'ı kuldan alıkoyan her şey olarak tanımlanır.
Masiva denilen ve bizi Allah'tan ayıran her şey; yani sembolik olarak da bu elbise, kulla Allah arasına giren siyah bir perde gibidir.
Semazenlerin başlarına giymiş oldukları sikkeler; mezar taşını simgeler. Bu hususta da 'Ölmeden evvel ölünüz'; hadis-i şerifine bir işaret vardır. Ölümü hatırlamaya, dünyanın geçiciliğini akıldan çıkarmamaya hizmet eder.
Sema'dan önce semazenlerin birbirleriyle selamlaşmaları; Cemal seyridir. Canın cana; ruhun bir başka ruha selamıdır aynı zamanda.
'Ben benden geçiyorum; sana selam veriyorum' manasındadır.
Kırmızı tecelli rengidir. Meydandaki şeyh postunun kırmızı renkli olması hususunda bunu söyleyebiliriz. Güneş doğmadan önce tan yeri kırmızı renklidir. Aydınlığın hemen evveli de kırmızıdır. Bir bakıma doğuş öncesi kırmızılıktır bu.
Semazenlerin giydikleri beyaz elbiselere 'tennure' adı verilir. Teni nurlandıran elbise manasına gelir. Manevi anlamda ise kefene işaret eder. Sembolik anlamda semazen manevi olarak nefsini öldürmüş, ruhuyla dirilmiştir.
Sema'ya başlarken ellerini çapraz olarak omuzlarında birleştirir; ki bu Allah'ın 'bir' oluşunu ifade eder. Sol omuzlarına bakarlar, çünkü kalp soldadır.
|
