UNESCO (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu) 2007 yılını tüm dünyada Mevlana Yılı ilan etti. Adı aşkla, insanla ve sevgiyle özdeşleşen Mevlana'nın ruhu şad olsun.

XIII. Yüzyılda Anadolu'da ortaya çıkan tasavvuf ve tasavvuf edebiyatının Yunus Emre'yle birlikte anılan önemli temsilcilerinden Mevlana, 1207 yılında bugünkü Afganistan'da bulunan Belh kentinde doğdu.

Soylu bir aileden gelen Mevlana, babası Sultânül-Ulemâ Bahaeddin Veled, bazı siyasi olaylar ve yaklaşmakta olan Moğol istilası nedeniyle Belh'den ayrılmak zorunda kalınca aile fertleri ve yakın dostları ile birlikte Belh'den ayrılmıştı.

Mevlana; asıl adı Muhammed Cellaleddin iken, sonradan 'Mevlana' ve Anadolu anlamına gelen 'Rumi' isimlerini alır.

1200'lü yıllarda Anadolu'nun büyük bir kısmı Selçuklu Devleti'nin egemenliği altındayken, Konya bu devletin baş şehriydi. Selçuklu Devleti en parlak zamanını yaşarken şehir sanat eserleri ile donatılmış, ilim adamları ve sanatkarlarla dolup taşmıştı. Devletin hükümdarı Alâeddin Keykubâd, Mevlana'nın babası Sultanül-Ulemâ Bahaeddin Veled'i Karaman'dan Konya'ya davet ederek, bu şehre yerleşmesini istemiştir.

Sultânü'ı-Ulemâ ölünce, talebeleri ve müritleri bu defa Mevlâna'nın çevresinde toplanmış Mevlâna'yı babasının tek varisi olarak görmüşlerdir. Bundan sonra Mevlâna büyük bir ilim ve din bilgini olarak ışık saçmaya başlamıştır.

Mevlâna Celaeddin Rumi, 1225 yılında Şerefeddin Lala'nın kızı Gevher Hatun ile Karaman'da evlendi ve bu evlilikten Sultan Veled ve Alâeddin Çelebi adlı iki oğlu oldu. Yıllar sonra Gevher Hatun'u kaybeden Mevlâna bir çocuklu dul olan Kerrâ Hatun ile ikinci evliliğini yaptı ve bu evlilikten de Muzaffereddin ve Emir Âlim Çelebi adlı iki oğlu ile Melike Hatun adlı bir kızı dünyaya geldi.

Hz. Mevlana 1273 yılında Konya'da vefat etti.